Θετική Ενίσχυση σε Παιδιά με Αυτισμό!



Η θετική ενίσχυση (positive reinforcement) είναι μία τεχνική που μπορεί να βοηθήσει πολύ τα παιδιά με αυτισμό (και όχι μόνο). Βασίζεται στις αρχές του Συμπεριφορισμού και διατυπώθηκε για
πρώτη φορά από τον B.F. Skinner (1953).
Ουσιαστικά η τεχνική αυτή χρησιμοποιεί το θετικό ερέθισμα ως μέσω εκμάθησης.
Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι το βραβείο (θετικό ερέθισμα) λειτουργεί καλύτερα από την τιμωρία (αρνητικό ερέθισμα).


Ας δούμε ένα παράδειγμα για να καταλάβουμε στην πράξη πώς λειτουργεί η θετική ενίσχυση:

Ο Αντώνης πρέπει να τελειώσει τις ασκήσεις για το σχολείο, αλλά δεν θέλει. Θέλει να παίξει με την καινούρια του μπάλα. Ποια είναι η πιο αποτελεσματική τεχνική για τον ειδικό;

Α. Ο παιδαγωγός θα φωνάξει στον Αντώνη και θα του πάρει τη μπάλα. Δεν θα του δώσει την μπάλα ως τιμωρία.

Β. Ο παιδαγωγός θα αφήσει τον Αντώνη να παίζει με την μπάλα ώστε να μην φωνάζει.

Γ. Ο παιδαγωγός θα βοηθήσει τον Αντώνη να καταλάβει ότι ΠΡΩΤΑ θα τελειώσει τη δουλειά του και ΜΕΤΑ θα πάρει την μπάλα.

Η σωστή απάντηση είναι η Γ.

Στην περίπτωση Α, ο Αντώνης θα συνδέσει τη μελέτη των μαθημάτων με ένα αρνητικό ερέθισμα (στέρηση της μπάλας). Αν αυτό συμβεί πολλές φορές, η μελέτη των μαθημάτων θα εντυπωθεί στο μυαλό του παιδιού ως κάτι αρνητικό και δυσάρεστο.

Στην περίπτωση Β, ο παιδαγωγός θα αποτύχει να θέσει όρια στο παιδί. Ο Αντώνης θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί το κλάμα και τις φωνές  ως μοχλό πίεσης για να καταφέρει αυτό που θέλει και θα λειτουργεί χειριστικά.

Στην περίπτωση Γ, μια θετική συμπεριφορά (μελέτη των μαθημάτων) συνδέεται με μια επιβράβευση-θετική ενίσχυση (μπάλα).


Βασική αρχή της ABA (της επιστήμης της συμπεριφοράς, η οποία βασίζεται στην θεωρία του Skinner και χρησιμοποιείται ευρέως με παιδιά με ΔΑΦ) είναι ότι για να διδαχθεί ένα παιδί μια συγκεκριμένη «συμπεριφορά» (τελειώνουμε τις εργασίες μας) πρέπει να συνδέσουμε αυτή τη συμπεριφορά με ένα θετικό ερέθισμα (μπάλα).
Δίνουμε στο παιδί να καταλάβει τι πρέπει να κάνει ΠΡΩΤΑ (εργασίες) ώστε ΜΕΤΑ να αποκτήσει αυτό που θέλει (μπάλα).

Ως επιβράβευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί οτιδήποτε κρίνει κατάλληλο ο παιδαγωγός ή ο γονιός αρκεί να είναι ελκυστικό και για το ίδιο το παιδί. Θα πρέπει όμως να έχουμε υπόψιν μας ότι η επιβράβευση πρέπει να είναι κάτι άμεσο, κάτι που το παιδί θα μπορέσει να απολαύσει αμέσως μόλις τελειώσει το έργο που του ζητηθεί. Μια βόλτα στην παραλία το επόμενο Σαββατοκύριακο, λ.χ., δεν μπορεί να λειτουργήσει ως θετική ενίσχυση καθώς τα παιδιά στο φάσμα βρίσκονται στο «εδώ και τώρα».

Παραδείγματα επιβράβευσης:
  • Παιχνίδι με την μπάλα
  • Μια βόλτα στο πάρκο
  • Αυτοκόλλητα
  • 30 λεπτά στο tablet η τον υπολογιστή
  • Και ό,τι άλλο εσείς φανταστείτε!

Αναστασία Κούρτη,
Ειδική Παιδαγωγός